تقریبا همه می دانیم که درس فارسی در امتحانات نهایی همه رشته ها اهمیت بسیاری دارد . درسی که تراز را به شکل موثری بالا می برد و اگر برایش آماده نباشید، ممکن است باعث افت تراز و معدل تان شود. درست است که ادبیات فارسی درسی نیست که بتوان در مدت کوتاهی و در شب امتحان، با آن طرح رفاقت ریخت، اما بسیاری از دانشآموزان با وجود ساعت ها مطالعه همچنان سر جلسه امتحان با دیدن سوالات مفهومی دچار چالش میشوند. این مسئله نشان میدهد که راز موفقیت در کیفیت روش مطالعه است نه صرفا کمیت.
شما میتوانید نمونه سوالات امتحان نهایی فارسی سال گذشته را در لرنیتو، به همراه پاسخ تشریحی آن ببینید.
بخش های مختلف درس فارسی
همانطور که در نمونه سوالات و در در سر فصل های امتحان نهایی دیدیم ، فارسی امتحان نهایی از سه قلمرو تشکیل شده است.
قلمرو زبانی: لغت، املا و دستور زبان
قلمرو ادبی: تاریخ ادبیات، آرایه ها و حفظ شعر
قلمرو فکری: معنی و مفهوم ابیات و جملات
قدم اول در آمادگی برای امتحان نهایی، مهارت در دو رکن اساسی است. این دو رکن هفت نمره امتحان نهایی را به خود اختصاص میدهد و سال به سال سخت تر و مفهومی تر میشود چون طراحان علاقه دارند که برای این مبحث به سراغ قسمت های نکته دار کتاب که تا به حال از آنها طرح سوال نشده است بروند. این هفت نمره حتی روی سوال های مفهوم و درک مطلب هم تاثیر گذار است. طبیعتا دانش آموزی که بتواند آرایه هایی مثل تشبیه، کنایه و جانبخشی را به خوبی تشخیص دهد مفهوم بیت را هم راحت تر پیدا میکند.
دستورزبان
همانطور که میدانید دستور زبان یکی از اصلی ترین و پرچالش ترین بخش های کتاب و سوال های امتحان نهایی است. برای تسلط بر این بخش باید سوال های متنوع و زیادی حل کنید.
پس از اینکه نکات دستوری هر درس را یاد گرفتید، آن را روی خود متن درس و جملات کتاب پیاده کنید تا آموخته ها ملکهی ذهن تان بشود. میتوانید از ابزار خلاصه نویسی هم استفاده کنید تا در مرور های بعدی وقت کمتری را صرف یادآوری مباحث کنید.
بیشتر بدانید: همه چیز درباره تغییرات کنکور ۱۴۰۵
در مبحث دستورزبان، تمرینات کتاب درسی را با دقت بررسی کنید، طراحان امتحان نهایی در بعضی موارد سوالات را با ایده گرفتن از همین تمرینات مینویسند. در هر سوال علاوه بر نکتهی دستوری درخواست شده، باقی مواردی که از ساختار جمله میدانید را هم روی تمرین اجرا کنید.
آرایه های ادبی
درصورتیکه آرایه ها را بهصورت پایه ای و دقیق یاد بگیرید، رمزگشایی آنها در نظم ونثر ادبی دشوار نخواهد بود. میتوانید از آرایه های راحتی مثل حسن تعلیل شروع کنید و در ادامه بیشتر وقت تان را روی آرایه های دشوارتر مانند تشبیه، استعاره و کنایه بگذارید. بهترین راه برای فهمیدن این که یک اضافه تشبیهی است یا استعاری فهمیدن زیرساخت آن است یعنی اگر ارکان تشبیه و استعاره را درست بشناسید به راحتی می توانید متوجه شوید که چه ترکیبی ااضافه ی استعاری و چه ترکیبی اضافه ی تشبیهی ست.
یکی از ساده ترین راه ها تبدیل این ترکیب ها به ساختار اولیه آن و ساخت جمله و تشخیص آن است یادتان باشد، بدترین کار در این مبحث حفظ کردن این اضافه هاست. در اینصورت شما اگر با سوال جدیدی در امتحان مواجه شدید، قدرت تحلیل و پاسخگویی به آن را نخواهید داشت.
مفاهیم ابیات و جملات و درک مطلب
یکی از مباحث مهم است که بارم بندی بالایی هم دارد وموفقیت در آن نیازمند مهارت شما در بازنویسی به نثر روان است.
برای تسلط بر این بخش لازم است مفهوم اشعار و متن کتاب درسی را به خوبی بدانید. دو نوع سوال در امتحان نهایی داریم:
معنی عبارات: از شما میخواهند عبارت را به زبان ساده بازنویسی کنید.
مفهوم عبارات: که لازم است پیام کلی و مفهوم دریافت شده از عبارت را بهصورت واضح بنویسید. سوالات قلمرو فکری هر درس را حتما بادقت مطالعه کنید. چرا که اگر با سبک و قلمرو فکری هر شاعر یا نویسنده ای تا حدودی آشنا باشید حتی اگر برای مثال یک کلمه از شعر را نفهمید می توانید مضمون و مفهوم آن را دریابید.
املا
در مبحث املا کلمات همآوا و تشابهات املایی همیشه سوژه اصلی طراحان نهایی است. آنها را در لیستی کنار هم بنویسید تا تفاوتشان را راحت تر بفهمید. یک راه ترکیبی برای این کلمات یادگرفتنشان با معنی است که هم به یادگیری تفاوت ان ها کمک میکند و هم با این روش کار خود را در مرحله حفظ معانی راحتتر کرده اید.
زمان مطالعه متن کتاب به نگارش واژه ها نیز دقت کنید. لغات دشوار و دارای ارزش املایی را هایلایت کنید . لغات همآوا را کنار هم بنویسید تا تفاوت بین آنها متوجه شوید، بهتر است کلمات همآوا را با معنی یاد بگیرید تا بتوانید تمایز بهتری بین آنها قائل شوید.
واژگان(لغات)
کلماتی که دارای چند معنی متفاوت هستند را بلد باشید. لغات انتهای کتاب را دقیق مطالعه کنید و صرفا به یک معنی راضی نشوید. برای هر لغت، حداقل دو یا سه معنی را یاد بگیرید. گاهی ممکن است در متن درس با کلمهای مواجه شوید که علی رغم ارزش معنایی در واژه نامه به آن اشاره نشده است. سعی کنید معنی کلمات را هم به خاطر بسپرید. یک روش خوب برای فراموش نشدن لغات استفاده از جعبه لایتنر و فلش کارت ها است.
تاریخ ادبیات و اشعار حفظی
شعر حفظی از مواردی است که به راحتی میتوانید نمره کامل را از آن کسب کنید. تنها نکته مهم در این مورد فرّار بودن آن بواسطه حفظی بودن است. به یک نکته توجه داشته باشید، یکی از دلایل مهمی که چیزی را فقط حفظ می کنید فراموش می کنید این است که با معنا و مفهوم آن ارتباط برقرار نمی کنید . برای همین فقط یک سری کلمات آهنگین را به حافظه ی کوتاه مدتتان می سپارید که به سرعت هم فراموش می شود. برای یاد گرفتن و به خاطر سپردن شعرها بهترین راه فهمیدن معنا و پیداکردن ارتباط معنایی بین آن هاست با این روش با یک تیر دو نشان زده اید؛ هم در درک مطلب قوی شده اید و هم شعر را به راحتی به خاطر سپرده اید.
مبحث تاریخ ادبیات هم همینطور است شاید خیلی از شما فکر کنید که امکان ندارد بشود نام این همه مشاهیر را با سال تولد و آثارشان حفظ کرد . حقیقتش را بخواهید درست فکر می کنید . تنها راه برای به خاطر سپردن تاریخ ادبیات در مرحله ی اول آموختن سلسله تاریخی و زمانی حوادث و سبک های تاریخی در ادبیات است مثلا اگر بتوانید در ذهنتان دسته بندی کنید که شاعران قرن هفتم به سرودن چه نوع شعری معروف بودند و چه کسانی بودند راحت تر نامشان را به خاطر خواهید سپرد و احتمالا هیچوقت به راحتی از ذهنتان پاک نخواهد شد .
بعد از آن سعی کنید نام آثار این افراد را به نوعی با سبک و نامشان و پیدا کردن شباهت ها و هم آوایی ها کد گذاری کنید. این روش مطالعه به شما کمک خواهد کرد که تاریخ ادبیات را به راحتی به خاطر بسپارید.
چند نکته ی طلایی برای درست خواندن درس فارسی
استراتژی پیشروی
بهدلیل بالا بودن حجم کتاب فارسی و گستردگی مطالب، باید بدانید که ترتیب درست مطالعه این درس چگونه است تا بتوانید همهی کتاب را بدون مضیقهی زمانی بخوانید.
بیشتر بخوانید: قوانین ترمیم معدل کنکور ۱۴۰۵
مطالعه درس به درس بدون آشنایی کامل با دستور زبان و آرایه ها اصلا کمک کننده نیست. از طرفی تعداد زیادی از نکات دستوری مهم در دروس پایانی ترم دوم مطرح میشوند که در صورتی که زودتر اقدام به مطالعه نکنید شما وقت بسیار کمی برای تثبیت و تسلط بر آنها خواهید داشت. ابتدا باید به صورت خاص روی دستور زبان و آرایه به طور موضوعی وقت بگذارید. بعد از تثبیت این دو مبحث وارد مطالعه درس به درس میشوید و ضمن خواندن درس ، جملات مهم هر درس را از نظر نقش واژه و کاربرد دستوری و آرایه ای بررسی میکنید.
حالا به جای اینکه مجبور شوید نکات غیرکاربردی را حفظ کنید، میتوانید کتاب را موشکافی کنید و همزمان واژگان مهم املایی را خط بکشید.
کلیدهای طلایی
تحت هیچ شرایطی بهدلیل زیاد بودن مطالب مبحثی را حذف نکنید. حتی 25/0 نمره هم در درس ادبیات رقابت شدید و تاثیر زیادی بر تراز نهایی شما دارد.
ادبیات فارسی در نگاه اول درس شلوغ و دلهره آوری به نظر میآید، اما اگر در یک روتین روزانه سهم سی دقیقهای برای این درس باز کنید، به تدریج بر همه ی مباحث مسلط خواهید شد.
کتاب راهنمای معلم که توسط خود آموزش و پرورش منتشر شده است منبع مکمل خوبی برای نکات ریز امتحانی است.
کارگاه متن پژوهی در هر درس بدون شک منبع قطعی طرح سوالات نهایی هستند، قلمرو ها را با دقت و همه جانبه بررسی کنید.
بعضی از سوالاتی که از امتحانات نهایی سال های قبلی کار میکنید تکراری و با سبک های مشابه است اما در نظر داشته باشیم که باید آمادگی دستکم دو نمره سوال چالشی و مفهومی را داشته باشیم که جدید هستند و میتوان با مطالعه درست و حل سوالات متعدد از این سوالات دشوار هم بهترین نتیجه را گرفت.
و سخن آخر
نسل جدید امتحانات نهایی گویای این است که مسیر موفقیت در درس فارسی از پیاده سازی استراتژی وبرنامه ریزی فعال میگذرد و از حفظ کردن های طوطیوار فاصله میگیرد. لرنیتو در این روزها همراه شماست تا در نهایت بهترین نتیجه را از زحمات و تلاش های شبانه روزیتان بگیرید.
برای دسترسی به نمونه سوالات امتحانات نهایی در همه ی دروس می توانید از طریق لینک مربوط به مقطع تحصیلی خودتان وارد لرنیتو شوید و یا با ورود به لینک های زیر به صورت تفکیک شده سوالات فارسی امتحان نهایی و همچنین مجموعه سوالات دیگر را در لرنیتو ببینید:
سوالات امتحان نهایی فارسی دوازدهم ریاضی فیزیک ۱۴۰۴
سوالات امتحان نهایی فارسی دوازدهم تجربی ۱۴۰۴
سوالات امتحان نهایی فارسی دوازدهم انسانی ۱۴۰۴
سوالات امتحان نهایی فارسی یازدهم ریاضی فیزیک ۱۴۰۴
سوالات امتحان نهایی فارسی یازدهم تجربی ۱۴۰۴
سوالات امتحان نهایی فارسی یازدهم انسانی ۱۴۰۴
شما از روش خواندن درس فارسی چه تجربه ای دارید ؟ چه روش هایی را کشف کرده اید که کمکتان کرده نتیجه ی بهتری در درس فارسی بگیرید ؟
می توانید آن را در بخش دیدگاه ها با ما به اشتراک بگذارید.
