برای یک مشاور توانا، دانش آموز مبتلا به بیشفعالی و نقص توجه، یک نوجوان پرتحرک اما پر از استعداد و توانایی است. در صورتی که دانش آموز به سمت و سوی درست سوق داده نشود، میتواند به فرسودگی معلم و آسیب خود دانش آموز منجر شود. بنابراین پروتکلهای مداخلهای در صورتی که صحیح باشند میتوانند مسیر دانش آموز را عوض کنند. مشاور مدرسه در این مسئله هم نقش حامی معلم را ایفا میکند و هم پیامرسان حرفهای ناگفته دانش آموز و خانوادهاش به مدرسه است.
اصلاح محیط یادگیری و پیشگیری از افت تحصیلی
“بشین، ساکت باش، گوش بده.” اینها کلماتی هستند که دانش آموز بیشفعال روزانه از معلمین خود میشنود؛ در حالی که نتیجهای جز اضطراب بیشتر برای دانش آموز ندارد. اما مشاور مدرسه میداند که پشت این بیقراریها یک مغز متفاوت است که به جای اینکه آن را به سکوت وادار کنیم، باید از ظرفیت آن در مسیر درست استفاده کنیم. مشاور میداند که برای دانش آموز بیشفعال یک جای ثابت و ساکن نشستن بسیار سخت است. راه حل بسیار ساده است: باید گاهی به او اجازه داد تا محیط کلاس را برای دقایقی ترک کند و به کلاس بازگردد، زیرا او به جنبوجوش بیشتری نیاز دارد. مثلا به حیاط برود، یا دفتر حضور و غیاب و وسایل کلاس را تحویل بگیرد. همچنین میتوان به معلم توصیه کرد که از انرژی او در فعالیتهای مرتبط با کلاس استفاده کند.
مشاور میتواند محیط یادگیری را متناسب با او اصلاح کند؛ یعنی به گونهای سازماندهی شود که محرکهای پرتکننده حواس کمتر باشند. دانش آموز بیش فعال نباید روی صندلی کنار پنجره، جلوی در یا هر جای دیگری که ممکن است تمرکزش را بر هم بزند بنشیند. هرچه سمت و سوی تدریس معلم به کارهای عملی (مثل آزمایشهای علمی و فعالیت گروهی) باشد، برای دانش آموز بیشفعال جذابتر است. سطح تمرکز آنها با متنهای یکنواخت و روند ثابت تدریس پایین میآید اما اگر از ابزارهای بصری مثل اسلایدها و فلش کارتهای متنوع استفاده شود نتیجه خیلی بهتر است. داستانگویی نیز برای بچههای بیشفعال جذاب و تاثیرگذار است.
هماهنگ کردن معلم و خانواده درباره شرایط دانش آموز
بر اساس مقالات علمی حوزه مدیریت رفتار، اگر مداخلات و هماهنگیهای رفتاری در خانه و مدرسه همراستا باشند، بهبود عملکرد دانش آموز در مدت درمان سریعتر خواهد شد. گاهی دانش آموز بین سختگیری دبیران و دلسوزیهای بیش از حد والدین گیج و سردرگم میشود. در اینجا مشاور نجاتدهنده است و میتواند از افت تحصیلی جلوگیری کند. مهم است که والدین بر اساس روحیات و خصوصیات فرزندشان در خانه محرکهای محیطی را به مشاور بگویند و مشاور نیز راههای انجام تمارین درسی را بصورت متمرکز و با توجه به وضعیت دانش آموز به خانواده گوشزد کند.
یکی از موثرترین ابزارها ایجاد یک دفترچه ارتباطی روزانه یا هفتگی است. مشاور بعد از صحبت با معلم سه هدف رفتاری مشخص میکند که باید در این هفته روی آن تمرکز کرد. مثلا خواندن درس برای پرسش، قطع نکردن صحبت دیگران و… . معلم در پایان کلاس بازخورد خود را ثبت میکند و والدین هم بر اساس گزارش مدرسه، پاداش یا تشویقی در نظر میگیرند. علاوه بر پاداش، والدین باید یاد بگیرند انرژی فرزندشان را جهتدهی کنند؛ برای مثال آگاهی از نقش والدین در آموزش ابزارهای هوش مصنوعی به کودکان و نوجوانان میتواند به خانواده کمک کند تا بیقراری فرزندشان را به سمت یادگیری تکنولوژیهای جدید هدایت کنند. این کار باعث میشود نوجوان بفهمد قوانین خانه و مدرسه از هم جدا نیستند. همچنین اگر دانش آموز تحت درمان دارویی است، مشاور با مشاهده دقیق رفتار دانش آموز در مدرسه میتواند گزارش خوبی جهت بهبود روند برای روانپزشک بنویسد.
اتاق مشاور مدرسه، پناه امن دانش آموز بیش فعال
مشاور میتواند پیوند میان قوانین و پیامدها را برای دانش آموز برقرار کند؛ یعنی برای او توضیح دهد نتیجه عمل به قوانین و پیامدهای آن چیست. یک بازخورد مثبت از طرف مشاور و انگیزه دادن به دانش آموز، محیط مدرسه را برای او امن میکند. گاهی دانش آموزان بیش فعال در دوستیابی شکست میخورند. آنها ممکن است به خاطر بالا بودن سطح فعالیت از بقیه همسالان جدا افتاده باشند. مشاور میتواند مهارتهای اجتماعی را با دانش آموز مرور کند و با او درباره ارتباطگیری با دوستانش صحبت کند. همچنین آنها ممکن است به خاطر بازخوردهای منفیای که اغلب دریافت میکنند (مثل “ساکت بشین، حواست کجاست؟ و…”) احساس خود کمبینی و سرخوردگی کنند. مشاور میتواند در نوجوان بیشفعال حس خودباوری و اعتماد به نفس را ایجاد کند.
اگر دانش آموز در سالهای منتهی به کنکور است، دروس را برای او هدفمند و معنادار کنید. بعد از بیان اهمیت کنکور و لزوم توجه به آیندهاش، ارائه یک برنامه درسی متناسب با شرایط او (یعنی ساده، منسجم و مرحلهبندی شده) میتواند به شدت انگیزهبخش باشد. استفاده از ابزارهایی مثل لرنیتو آزمون و دسترسی داشتن به یک بانک سوال استاندارد و متنوع، به دانش آموز کمک میکند تا بدون سردرگمی و با تمرکز بیشتر، مسیر کنکور را طی کند.
جمع بندی
به یاد داشته باشیم که بسیاری از خلاقترین ذهنهای جهان، روزی همان نوجوانهایی بودند که نمیتوانستند روی صندلی کلاس آرام بمانند. بدون پشتیبانی و نظارت مشاور، ممکن است بیدلیل چالشهای زیادی ایجاد شود. مشاور همان کسی است که ظرفیت و انرژی نوجوان بیشفعال را به سمت درست و مفیدی جهت میدهد و خانواده و کادر مدرسه را در این امر همسو میکند. لرنیتو همراه مشاوران عزیز در این همکاری تاثیرگذار است.
